Diyarbakır surlarının Dış Kale kısmında kalan ve namıyla dillere destan olan Yedi Kardeş Burcu.. Surların güneyinde yer alan bu burcun çizimi 1208 yılında Melik Salih tarafından biti- rilmiş olup, bu çizim planı üzerine Mimar İbrahimoğlu Yahya tarafından inşaa edildiği üze- rindeki kitabeden anlaşılmaktadır. Başlı başına adeta bir anıtlar ve kitabeler müzesi olan bu bur- cun üzerinde çok sayıda bulunan ve burcu bir kuşak gibi çevreleyen yazıt, motif, süsleme ve kabartmalar; burca adeta görkemli bir hava kat- maktadır.
Her karışı her santimi tarih olan bu şehrin onlarca medeniyete ev sahipliği yapan kozmo- polit yapısından ve bu gibi nedenlere bağlı olu- şan zengin kültüründen kaynaklı, birbrinden muhteşem çok sayıda eser görmekteyiz. Nitekim bu eserler sadece mimari yapılarla sınırlı değil. Çok sayıda eser veren bu zengin kültürün mey- velerinden biri de kent halkının hafızalarına ilmek ilmek işlenmiş olan efsanelerdir. Bugün bu yazıda; son günlerde restorasyon çalışmaları sırasında ortaya çıkan insan kemikleriyle ken- dinden yine söz ettiren Yedikardeş burcuyla ilgi- li efsanelere degineceğiz. Bu burcumuzla ilgili birden fazla ve her biri birbirinden ilginç halk efsaneleri mevcut.
Bunlardan biri şöyle başlar: Diyarbakır’da zamane hükümdarlarından biri, çok sağlam ve süslü iki burçun yapılmasıyla ilgili, çizimlerinin de kendisine ait olduğu bir yarışma başlatmıştır. Bu yarışmaya bir usta ve kalfa katılmışlar.
Yarışmanın sonunda kalfanın diktiği burç daha çok beğenilince usta buna dayanamayıp kendi yaptığı surdan atlayarak ölmüştür. O günden sonra bu iki burç arasında kalan vadiye ve burç- lara Benûsen ismi verilmiştir.
Bir başka rivayette; Bizans İmparatoru
Konstantin Dukas, Urfa kalesi Tekfuru Tavadanos’a emrederek, Diyarbakır Kalesi’ni müslümanlardan geri almasını istemiş.
Tavadanos büyük bir orduyla gelip surları kuşat- mış ve düşman, sayıca çok fazla oluşuna güve- nip, bir elçi göndererek kalenin yıkılmadan, kan- sız kendilerine teslim edilmesini istemiş. Bu öneri üzerine halktan yedi yiğit kardeş bir araya gelerek aralarında bir plan yapmışlar ve kardeş- lerin en büyüğü, elçiye “Kaleyi teslim mukadder oldu. Yalnız bir şartımız var. Tekfurunuz zahmet buyursun, kalenin anahtarını bizden burada tes- lim alsın” demiş.
Tavadanos, sevinçle bu şartı kabul edip, yüksek komutanları ve seçkin silahşörleriyle kaleye girmiş. Onları kalenin yüksek burcunda karşılayan yedi kardeşler, beyazlar giyinmiş ve gülümsüyorlarmış. Tekfurun sabırsızlandığını gören Tolga Bey, tercümana “Tekfurunuz merak buyurmasınlar, söz verdik, kalenin anahtarını ikindi ezanı okunurken teslim borcumuzdur, ezan vakti de yakındır” demiş. Tekfur da “Söyle uzatmasınlar” diye karşılık vermiş. Biraz sonra ikindi ezanı başlamış. Yedi yiğit kardeş, Tolga Bey, Baybars, Koç Ali, Ay Han, Gün Böre, Sarı Saltuk ve Ertunga birbirlerine bakıp içlerinden en küçükleri olan Ertunga, hızla oradan uzakla- şıp aşağıya inmiş ve mahzendeki cephaneyi ateşlemiştir. Biraz sonra korkunç bir patlama duyulmuş ve tüm burç, yedi kardeş ve düşman komutanlarıyla beraber havaya uçmuş ve istila- dan kurtulmuşlardır. Bu olaydan sonra da bu burca Yedi Kardeş Burcu denmiştir.
Konumuzla ilgili son rivayette ise; Yedi Kardeş Burcunda zamanın büyük bir aliminin medfun olduğu söylenir. Her perşembe günü öğle ve ikindi vakitleri arasında burca abdestli giren kişilerin; bu zatın silüetini canlı olarak gördükleri de inanılanlar arasındaki yerini almaktadır.
Tüm bu söylenenler bir yana dursun, Diyarbakır Kalesinde 100 burç varken üzerinde bizzat hususi ölümlerden ve türbelerden söz edi- len tek burcun da, asırlar sonra yanyana yatırıl- mış ve yüzleri kıbleye dönük olan üç insan kemiklerinin bulunmasının takdirini de siz değerli okuyucularıma bırakıyorum.
Yorum Yap