Son dönemde MİT’in yakaladığı başörtülü MOSSAD ajanı haberi, aslında çok daha büyük bir resmin sadece küçük bir parçası. Bu vaka, MOSSAD’ın ne denli esnek ve adaptif bir yapı olduğunu, faaliyet gösterdiği coğrafyaların kültürel kodlarına bürünebilme kabiliyetini gözler önüne seriyor. Başörtüsü, sadece bir kıyafet değil; MOSSAD’ın taktiksel zekâsının, “bukalemun” stratejisinin somut bir tezahürü.
Peki MOSSAD nedir? Nasıl işler? Ve neden tarihin en ilginç figürlerinden Hasan Sabbah’ın yöntemleriyle bu kadar benzerlik taşır?
Bu sorulara cevap ararken, Ortadoğu’nun bin yıllık istihbarat geleneğinde derin bir yolculuğa çıkacağız.
MOSSAD (HaMossad leModi’in uleTafkidim Meyuhadim), 13 Aralık 1949’da kurulduğunda, sadece bir istihbarat teşkilatı olarak değil, aynı zamanda dünya genelindeki Yahudi topluluklarının koruyucusu olarak tasarlandı . Bu misyon, onu diğer istihbarat örgütlerinden ayıran en temel özelliktir: Sadece bir devletin değil, bir kimliğin, bir diasporanın bekçisidir.
Kurumun bütçesinin 10 milyar şekel civarında olduğu ve yaklaşık 7.000 personel çalıştırdığı tahmin ediliyor . Rakamlar etkileyici, ama asıl etkileyici olan işleyiş mantalitesi.
MOSSAD’ın organizasyon şemasına baktığımızda, sekiz ana departman görürüz. Bunların en kritik olanları:
Tahsilat Toplama Departmanı: Uluslararası ölçekte operasyon yapma misyonuna sahip. Diplomatik ve gayriresmî kanallardan beslenir.
Caesarea Departmanı ve Kidon Birimi: İşte asıl can alıcı nokta burası. Kidon (İbranice’de “süngü”), MOSSAD’ın elit suikastçı birimi. İsrailli gazeteci Yaakov Katz’ın tanımıyla “Casusluk faaliyetlerini, Caesarea Departmanı altında faaliyet gösteren elit bir grup uzman suikastçı” . Ronen Bergman’ın araştırmalarına göre İsrail, kurulduğu günden bu yana en az 2.700 suikast operasyonu gerçekleştirmiştir . Bu, Soğuk Savaş boyunca tüm Batı ülkelerinden daha fazla bir rakam.
MOSSAD’ı anlamak için, onun “gri aktörler” kullanma stratejisini anlamak gerekir. Doğrudan devlet görevlileri yerine, özel dedektifler, iş adamları, avukatlar gibi sivil aktörler üzerinden operasyon yürütmek, istihbarat literatüründe “inkâr edilebilirlik” (plausible deniability) olarak adlandırılır .
MİT’in son yıllarda çökerttiği ağlara bakalım:
2022 sonunda 9 şüpheliden 7’si yakalandı. 2024 başında 34 kişi İsrail adına casusluk yaparken suçüstü yakalandı . Ağustos 2024’te Liridon Rexhepi, kripto para üzerinden yürütülen mali operasyonlarla bağlantılı olarak yakalandı . Ve daha yakın tarihli 6 Şubat 2026 operasyonunda, maden mühendisi Mehmet Budak Derya ve Veysel Kerimoğlu’nun MOSSAD adına faaliyet yürüttüğü tespit edildi .
Bu son vakaya dikkatle bakalım: Bir maden mühendisi, mermer ticareti bahanesiyle MOSSAD’la irtibata geçiyor, yalan makinesi testlerinden geçiyor, kriptolu haberleşme sistemleri kullanıyor, dron parçaları ticareti yapıyor . Bu, MOSSAD’ın ne kadar katmanlı ve profesyonel bir yapı olduğunu gösteriyor.
MOSSAD’ı “ahtapot” olarak tanımlamak, aslında mecazdan öte gerçeklik taşır. Dokunaçları dünyanın dört bir yanına uzanır.
Filistin topraklarında MOSSAD’ın varlığı, İsrail devletinin kuruluşuyla yaşıttır. Ancak asıl dikkat çekici olan, MİT’in 2024 başında çökerttiği ağda ortaya çıkan bir detay: MOSSAD, Türkiye’de doğrudan Türk devletini değil, Türkiye’de yaşayan Filistinlileri hedef almıştı . Filistinli mülteciler ve aktivistler üzerinde keşif, takip ve hatta darp girişimleri…
Bu, MOSSAD’ın sadece düşman devletlere değil, düşman kabul ettiği yapıların diaspora unsurlarına da nasıl nüfuz ettiğini gösteriyor.
Lübnan, MOSSAD için ayrı bir başlık. Hizbullah’ın kurumsal yapısı, lider kadrosu, lojistik ağı… MOSSAD, yıllar içinde Hizbullah’ın üst düzey komutanlarına yönelik sayısız suikast gerçekleştirdi. İmad Muğniye’den Mustafa Bedreddin’e kadar uzanan listede, MOSSAD’ın imzası var.
İran, MOSSAD’ın en büyük meydan okuması. Nükleer bilimcilere yönelik suikastler, santrifüjleri hedef alan siber saldırılar (Stuxnet), Devrim Muhafızları’na sızmalar… MOSSAD, İran’ın nükleer programını sabote etmek için her yolu denedi. İsrailli tarihçi Ilan Pappé’nin analizine göre, İsrail’in İran’a yönelik stratejisi “birbiri ardına gelen şok ve dehşet operasyonları” şeklinde ilerliyor .
Şimdi, tarihin derinliklerine, 11. yüzyıl İran’ına gidelim. Alamut Kalesi’ne, fedailere, suikastlere…
Hasan Sabbah, 1050 civarında Kum kentinde doğdu. On İki İmam Şiiliği’nin kalesinde başlayan hayatı, İsmaililikle tanışmasıyla kökten değişti . Keskin zekâsı, astronomi bilgisi, matematik ve felsefe alanındaki derinliği, onu sıradan bir din adamından çok daha fazlası yaptı.
1090 yılında, Elbruz Dağları’ndaki Alamut Kalesi’ni ele geçirdi. Rivayete göre, kale kumandanına bir dananın derisinin çevreleyeceği yer kadar toprak karşılığında 2.000 altın vadetti. Kumandan teklifi kabul edince, Hasan Sabbah dananın derisini santim santim kesip kalenin dar geçişini kapattı ve “Kale benimdir” dedi . Bu kıssa, Hasan Sabbah’ın zekâsını ve stratejik dehasını özetler.
Haşhaşiler denince akla gelen ilk şey: Fedailer. Peki bu fedailer nasıl yetiştiriliyordu?
Cennet Vaadi: Rivayetlere göre Hasan Sabbah, kalenin gizli bahçelerini cennet olarak tasarlamış, fedaileri haşhaşla uyuşturup bu bahçelere taşıtmış, uyandıklarında kendilerini cennette sanmalarını sağlamıştı. Sonra onlara “İmam’ın yolunda ölürseniz, ebedi cennet sizindir” demişti .
Kimlik Değiştirme ve Adaptasyon: Fedailer, hedefin bulunduğu topluma tamamen uyum sağlardı. Kılık değiştirir, dili, adetleri, inançları taklit ederlerdi. Tüccar, dilenci, asker, hatta din adamı kılığına girerlerdi.
Uzun Vadeli Sızma: Bazen yıllar süren hazırlık süreçleri. Hedefe yakınlaşmak, güven kazanmak, en savunmasız anda darbeyi indirmek.
Hedef Seçimi: Genellikle sembolik isimler, siyasi ve askeri liderler. Selçuklu veziri Nizamülmülk’ün bir fedai tarafından öldürülmesi, tarihin akışını değiştiren suikastlerden biridir .
Psikolojik Savaş: Suikastler genellikle camilerde, saraylarda, en kalabalık yerlerde gerçekleştirilirdi. Amaç sadece öldürmek değil, korku salmaktı.
Şimdi asıl soruya geliyoruz: MOSSAD ile Haşhaşiler arasında ne gibi benzerlikler var?
Haşhaşi fedaileri, hedef topluma nasıl tamamen uyum sağlıyorsa, MOSSAD ajanları da aynı yeteneğe sahip. Son yakalanan başörtülü MOSSAD ajanı, bunun en somut örneği. Türkiye’de başörtüsü, dini bir sembol, muhafazakâr kimliğin bir parçası. MOSSAD, bu sembolü kullanarak kendini gizleyebileceğini hesapladı. Tıpkı Haşhaşi fedailerinin tüccar veya derviş kılığına girmesi gibi.
MOSSAD’ın Filistinlileri hedef alırken, Arapça bilen, Arap kültürüne hakim ajanlar kullanması da aynı mantığın ürünü.
Hasan Sabbah’ın en büyük başarısı, suikastlerin doğrudan Alamut’la bağlantısını gizleyebilmesiydi. Fedailer, yakalandıklarında bile “Ben sadece Allah’ın emrini yerine getirdim” der, örgütsel bağlantıyı deşifre etmezlerdi.
MOSSAD da aynı stratejiyi kullanıyor. Özel dedektifler, iş adamları, avukatlar üzerinden yürütülen operasyonlar . Yakalanan ajanların çoğu, MOSSAD’la doğrudan değil, “üçüncü ülke görüşmeleri” yoluyla irtibat kuruyor . Kripto para kullanımı, paravan şirketler, yalan makinesi testleri… Her şey, izleri silmek, bağlantıyı koparmak için.
Haşhaşiler neden Nizamülmülk’ü hedef aldı? Çünkü o, Selçuklu devletinin sembol ismiydi. Onu öldürmek, devlete vurulacak en büyük darbeydi.
MOSSAD da aynı mantıkla hareket ediyor. Hamas liderlerine, Hizbullah komutanlarına, İranlı nükleer bilimcilere yönelik suikastler. Sembolik isimleri hedef alarak, hem düşmanın moralini bozmak hem de “Biz her yerdeyiz” mesajı vermek.
Haşhaşilerin camilerde, saraylarda gerçekleştirdiği suikastler, tüm İslam dünyasında korku ve dehşet yaratmıştı. “Dağın Şeyhi”nin gölgesi, her yerde hissediliyordu.
MOSSAD da benzer bir psikolojik savaş yürütüyor. İran’da nükleer bilimcilerin evlerinin önünde, arabalarında, ofislerinde öldürülmesi, diğer bilimciler üzerinde muazzam bir baskı oluşturuyor. “Sıradaki ben miyim?” korkusu…
Hasan Sabbah, 34 yıl boyunca Alamut Kalesi’nden hiç çıkmadığı rivayet edilir . Orada, kütüphanesinde, ibadethanesinde, planlarını yapar, fedailerini yönlendirirdi. Merkezi kontrol, mutlak itaat.
MOSSAD da aynı şekilde, Tel Aviv veya Kudüs’teki merkezden tüm dünyadaki operasyonları koordine ediyor. Kidon birimi, doğrudan başbakana bağlı . İtaat, gizlilik, profesyonellik…
Eskiden istihbarat örgütleri daha çok “reaktif” davranırdı. Bir tehdit belirir, ona göre önlem alınırdı. Ama MİT, son dönemde “proaktif karşı koyma” anlayışını benimsemiş durumda . Yani, tehdit oluşmadan, ağlar örülmeden müdahale etmek.
Kripto para üzerinden yapılan ödemelerin deşifre edilmesi, finansal istihbarat kapasitesinin ne kadar geliştiğini gösteriyor . Paravan şirketlerin tespit edilmesi, uluslararası tedarik zincirlerine sızma girişimlerinin engellenmesi…
Ortadoğu’da istihbarat oyunu, bin yıldır aynı kurallarla oynanıyor. Sadece teknoloji değişiyor, aktörler değişiyor, ama taktikler aynı kalıyor.
Hasan Sabbah’ın fedaileri nasıl kılık değiştirip, yıllarca bekleyip, en hassas anda darbeyi indiriyorsa, MOSSAD ajanları da aynısını yapıyor. Başörtüsü takmak, Arapça konuşmak, tüccar kılığına girmek, avukat kimliğine bürünmek… Hepsi aynı stratejinin parçası: Adaptasyon, gizlilik, sürpriz.
MOSSAD’ı Haşhaşilerden ayıran tek şey, teknoloji ve küresel ölçek. Ama özde, ikisi de aynı şey: Bir ideoloji adına, hedefe kilitlenmiş, her şeyi göze alan, korku salan, sessizce öldüren yapılar.
MİT’in son yıllardaki başarıları, bu bin yıllık oyunun farkında olduğunu gösteriyor. Ama bu oyun bitmez. Sadece yeni rauntlar başlar. MOSSAD’ın başörtülü ajanı yakalandı, ama onun gibi kaç tane daha var, nereye sızmış, hangi kimliklere bürünmüş? Bunu bilmiyoruz. Ve belki de hiçbir zaman tam olarak bilemeyeceğiz.
İstihbaratın doğası bu: Gölgelerde oynanan bir satranç oyunu. Ve bu oyunda, mat etmek diye bir şey yok. Sadece bir sonraki hamleyi düşünmek var.
Serdar ÖZDEMİR
Yorum Yap