İnsan Hakları Derneği (İHD), kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak adlandırılan ve TBMM Başkanlığı’na sunulan 12 maddelik Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’ne ilişkin kapsamlı bir değerlendirme raporu yayımladı. Kürt meselesinin şiddet dışı ve demokratik yöntemlerle çözümüne yönelik müzakere adımlarını dikkatle takip ettiğini belirten dernek, yasa teklifini kalıcı barış için “önemli bir ilk adım” olarak nitelendirdi.
Bununla birlikte İHD, yasal düzenlemenin başarıya ulaşabilmesi ve evrensel insan hakları standartlarına uyarlanabilmesi için yasa tasarısında eksik veya problemli gördüğü noktalara dair 7 maddelik bir değişiklik önerisi paketini kamuoyuyla paylaştı.
Ekim 2024’te başlayan toplumsal barış ve silahsızlanma sürecinin hukuki altyapısını oluşturmayı hedefleyen 12 maddelik kanun teklifi, TBMM Başkanlığı’na sunulmuş durumda. Önümüzdeki günlerde TBMM Adalet Komisyonu’nda ele alınması beklenen teklif, Kürt meselesinin çözümüne ilişkin yasal ve idari süreçleri düzenlemeyi amaçlıyor.
İHD, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, kalıcı toplumsal barışa giden yolda atılan adımları önemse diklerini ancak yasanın mevcut haliyle uygulanması durumunda sahada ve yargı süreçlerinde çeşitli krizlere yol açabileceği uyarısında bulundu.
Dernek, yasa tasarısının sürecin ruhuna uygun hale getirilmesi ve toplumsal kapsayıcılığın artırılması amacıyla şu talepleri sıraladı:
Tasarı 1. maddesi kapsamında Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından yapılacak tespitlerin belirsiz bir zamana yayılmaması adına en fazla 1 aylık makul bir süre sınırlaması getirilmesi istendi.
3. ve 6. maddelerdeki suç tipi ve suç tarihi bazlı kategorik ayrımların yasanın mantığıyla çeliştiği vurgulandı. Kürt meselesi kaynaklı tüm yargılama ve mahkumiyetlerin bütüncül bir yaklaşımla ortadan kaldırılmasının silahsızlanma sürecini hızlandıracağı ifade edildi.
2. maddede kapsam dışı bırakılan “kasten öldürme” suçunun uygulamadaki yargı içtihatları nedeniyle sorun yaratacağı belirtildi. Fiilen silah kullanılmayan durumlar veya öldürmeye teşebbüs hallerinde TCK 302 çerçevesinde verilen cezalar hatırlatılarak, maddedeki belirsizliğin “ölümle sonuçlanmayan öldürmeye teşebbüs” şeklinde netleştirilmesi talep edildi.
3., 6. ve 7. maddelerde yer alan yargılama ve mahkumiyet ertelemelerine paralel getirilen 2 ila 3 yıllık siyaset yapma yasağının demokratik katılıma engel oluşturduğu kaydedildi. Silahı bırakan aktörlerin siyasi alana katılımının kısıtlanmasının risk taşıdığı ve halihazırda denetim altında olan kişilere ayrıca siyasi yasak getirilmesinin amaca aykırı olduğu savunuldu.
7. madde uyarınca TBMM bünyesinde kurulması planlanan İzleme Komisyonu’na yalnızca siyasi aktörlerin değil, sivil toplum temsilcileri ile çatışma çözümü uzmanlarının da dahil edilmesi gerektiği; bu durumun sürece olan toplumsal güveni pekiştireceği aktarıldı.
Silahlı militanlar için başvuru şartının anlaşılabilir olduğu, ancak zaten hapishanede bulunanlar veya yurt dışında yaşayanlar için başvuru şartı aranmaksızın adli ve idari işlemlerin re’sen (kendiliğinden) yürütülmesi gerektiği ifade edildi.
Fikirleri nedeniyle ihraç edilen Barış Akademisyenleri ile KHK çerçevesinde iltisak/irtibat gerekçesiyle kamudan çıkarılan personelin yasa dışında tutulmasının adalet duygusunu zedelediği belirtilerek bu grupların da kanun kapsamına dahil edilmesi istendi.
Açıklamanın son bölümünde İHD, Meclis iradesine çağrıda bulunarak teklifin TBMM Adalet Komisyonu ve Genel Kurul görüşmeleri esnasında bu revizyonlar doğrultusunda şekillendirilmesini talep etti. Dernek, toplumsal barışın inşası için barış sürecine katkı sunmaya ve yapıcı eleştirilerini paylaşmaya devam edeceğini kamuoyuna duyurdu.
Yorum Yap