Abdullah Öcalan’dan ‘Umut Hakkı’ Vurgusu

Asrın Hukuk Bürosu, PKK lideri Abdullah Öcalan ve İmralı’daki diğer tutuklularla 13 Ekim 2025 tarihinde gerçekleştirdiği görüşmeye ilişkin yazılı bir açıklama yaparak, Öcalan’ın barışın tesisine yönelik düşünce ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklamada, Kürt sorununun hukuki zeminde çözülmesine ve ‘umut hakkı’nın yasal bir zorunluluk olduğuna dair kritik mesajlar yer aldı.

Umut Hakkı: “Devletin Atması Gereken Bir Adım”

Görüşmenin öncelikli konularından biri, Öcalan’ın hukuki durumu ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) “umut hakkı” kararı oldu. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 15-17 Eylül tarihli oturumunda Türkiye’ye yaptığı, umut hakkının AİHM kararıyla uyumlu şekilde yasal çözüme kavuşturulması çağrısı, Öcalan’ın değerlendirmelerinde merkezi bir yer tuttu.

Öcalan bu gelişme karşısında, umut hakkının “çok önemli ve esaslı” olduğunu vurgulayarak, “Umut ilkesi devletin atması gereken bir adımdır. Bu bagajı kaldırması lazım. Bu, binlerce insanı etkileyen bir meseledir. Nereden bakarsanız bakın bunun kaldırılması gerekir. Hukuk açısından bunun yapılması gerekir. Politika da adalet de bunu gerektiriyor” ifadeleriyle hukukun gereğinin yerine getirilmesi gerektiğini öne çıkardı. Umut hakkı, ömür boyu hapis cezasına mahkum edilen kişilere, belirli bir süre sonra serbest bırakılma veya cezasının gözden geçirilmesi umudunu tanıyan hukuki bir ilke olup, AİHM bu hakkın tanınmamasını Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı bulmuştur.

Barışın Anahtarı: Demokratik Entegrasyon Hukuku

Açıklamada, Öcalan’ın 27 Şubat’ta yaptığı “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” ile bağlantılı olarak, herkesin milliyetini özgürce ifade etme ve yaşama hakkı olduğuna dair görüşleri yinelendi. Öcalan’ın bu çağrısı, PKK’nın silah bırakması ve kendini feshetmesi yönündeki tarihi talebi içermekteydi.

Son görüşmede Öcalan, asıl barışın Kürtlerin bütün olarak hukukun içine alınmasıyla mümkün olacağını ifade etti. Bugüne kadar Kürt’ün hukukunun yok sayıldığını, hukuk dışında tutulduğunu belirten Öcalan, bugün ise demokratik entegrasyon hukukunun inşa edilmesi gerektiğini açıkladı. Bu vurgu, sorunun sadece güvenlik odaklı değil, aynı zamanda temel hak ve özgürlükler ile hukuki eşitlik zemininde çözülmesi gerektiğine işaret ediyor.

Öcalan, hukuk dışı bırakılma ile fiziki ve zihni tutsaklıkları açımlarken, “Yaşam özgür yaşanacaksa anlamlıdır. Ben daha önce de ifade etmiştim. ‘Ey hayat! Ya seni özgür yaşayacağım ya da hiç yaşanmamış sayacağım.’ İşte benim yaşam mottom, sloganım budur” sözleriyle özgür bir yaşamın önemini dile getirdi.

Sürece Katılım Çağrısı ve Sürecin Geçmişi

Abdullah Öcalan, kendisini anlamak isteyenleri barış ve demokratik toplum sürecini derinleştirmeye ve bu sürece katılmaya davet etti. Özgürlük için çalışılmasının, sürecin geliştirilmesi ve pratikleştirilmesi açısından önemini belirtti.

Sürecin Geçmişi ve Kritik Dönemeçler

Türkiye’de Kürt sorununun çözümü ve PKK ile mücadele tarihi, uzun ve çalkantılı bir geçmişe sahiptir. Abdullah Öcalan’ın 1999 yılında yakalanmasının ardından, çeşitli dönemlerde siyasi çözüme yönelik girişimler oldu. Bunların en kapsamlısı, Çözüm Süreci olarak adlandırılan 2013-2015 yılları arasındaki dönemdi.

• 2013-2015 Çözüm Süreci: Bu süreçte, İmralı’da Öcalan ile devlet heyetleri ve Halkların Demokratik Partisi (HDP) heyetleri arasında görüşmeler gerçekleştirildi. Öcalan’ın 2013 Newroz’unda yaptığı tarihi çağrı ile PKK, sınır dışına çekilme kararı almış, ancak bu çekilme tamamlanamamıştı.
• 2015 Şubat/Mart: Dolmabahçe Mutabakatı: HDP heyetinin hükümet yetkilileri ile birlikte açıkladığı 10 maddelik mutabakat, sürecin yol haritası olarak görülmüş, ancak kısa süre sonra dönemin Cumhurbaşkanı tarafından “tanınmadığı” açıklanmıştı.
• 27 Şubat 2025 Çağrısı: En son olarak 2025 yılının Şubat ayında, Öcalan, “Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı” yaparak PKK’dan silah bırakma ve kendini feshetme çağrısında bulunmuştu. Bu çağrı, siyasi çözüme dair önemli bir irade beyanı olarak kabul edilmişti.

Asrın Hukuk Bürosu’nun son açıklaması, Türkiye’nin gündeminde tekrar önemli bir yer tutan Kürt meselesinin çözümünde, hukuki adımların ve demokratik entegrasyonun kilit rol oynadığını gösteriyor. Öcalan’ın “umut hakkı” ve “hukuk” vurguları, Avrupa kurumlarının beklentileriyle de örtüşerek, siyasi çözüm arayışlarına yeni bir boyut katmaktadır.