Diyarbakır’ın Lice ilçesine bağlı Duru kırsal mahallesinin Işıktan mezrasında, 10 Mayıs 2025 tarihinde, hayvan otlatan yurttaşlar tarafından dere yatağının yaklaşık 300 metre uzağında, aralarında 4 metre mesafe bulunan iki taşın…
Diyarbakır’ın Lice ilçesine bağlı Duru kırsal mahallesinin Işıktan mezrasında, 10 Mayıs 2025 tarihinde, hayvan otlatan yurttaşlar tarafından dere yatağının yaklaşık 300 metre uzağında, aralarında 4 metre mesafe bulunan iki taşın altında insana ait olduğu düşünülen kemikler bulundu. Bu keşfin ardından, yurttaşlar İnsan Hakları Derneği (İHD), Özgürlük için Hukukçular Derneği (ÖHD) Amed Şubesi ve Diyarbakır Barosu’na başvuruda bulundu.
İlk İncelemeler ve Başvurular
Başvuru üzerine, İHD, ÖHD ve Diyarbakır Barosu tarafından oluşturulan bir heyet, 15 Mayıs 2025’te olay yerinde incelemelerde bulundu. Heyet, insana ait olduğu değerlendirilen kafatası ve kemikleri yerinde inceleyerek fotoğrafladı. İncelemelerin ardından, 16 Mayıs’ta üç kurum tarafından Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’na, kemiklerin bulunduğu alanda keşif yapılması ve adli inceleme başlatılması talebiyle başvuruda bulunuldu. Başvuruda, kemiklerin bulunduğu yerin mezarlık veya mezarlık olarak kullanılan alanlardan uzak olduğu belirtilerek, söz konusu kemiklerin insan kemiği olabileceği vurgulandı. Ayrıca, olay yerinin korunması, kemiklerin adli tıp ve kriminal uzmanlar nezaretinde incelenmesi ve DNA testi yapılması talep edildi.
Başvuruda, eğer kemiklerin insan kemiği olduğu doğrulanırsa, Türkiye’nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 2. maddesi kapsamında devletin yaşam hakkını koruma yükümlülüğünün devreye gireceği ve etkin, bağımsız bir soruşturma yürütülmesi gerektiği ifade edildi.
Keşif ve Adli Süreç
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talimatıyla, 17 Mayıs 2025 tarihinde kemiklerin bulunduğu alanda keşif yapıldı. Keşif işlemine jandarma, olay yeri inceleme ekipleri, Kültür ve Tabiatları Koruma Müdürlüğü ekipleri ile İHD, ÖHD ve Diyarbakır Barosu üyesi avukatlar katıldı. Olay yerinde bulunan kemikler, detaylı inceleme için Adli Tıp Kurumu’na (ATK) gönderildi. Bölgede yapılan kazı çalışmaları sırasında yeni kemiklere de rastlandığı bildirildi.
Ancak, Diyarbakır Barosu ve İHD Amed Şubesi, keşif sürecinde bazı eksiklikler olduğunu belirtti. Açıklamalarında, olay yerinde savcının bulunmadığı, ekipmanların yetersiz olduğu ve adli tıp uzmanı olmadan iş makinesiyle kazı yapıldığı ifade edildi. Buna rağmen, bulunan kemiklerin muhafaza altına alındığı ve kimlik tespiti için ATK’ye gönderildiği kaydedildi. Bölgenin jandarma tarafından “güvenlik” bandıyla çevrildiği öğrenilirken, alanın tam anlamıyla koruma altına alınıp alınmadığına dair net bir bilgi paylaşılmadı.
Kurumların Açıklamaları ve Talepleri
İHD, ÖHD ve Diyarbakır Barosu, konuyla ilgili yaptıkları açıklamalarda, sürecin takipçisi olacaklarını vurguladı. Başvurularında, Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun (CMK) 160. maddesi uyarınca savcılığın kamu adına re’sen soruşturma yürütme yükümlülüğü olduğu hatırlatıldı. Ayrıca, olay yerinin delil karartılmasına karşı ivedilikle korunması, kemiklerin kimlik tespiti için DNA eşleştirmesi yapılması ve bölgede daha önce kayıp olan kişilerin yakınlarından örnek alınması gerektiği belirtildi. Kurumlar, kamu görevlileri de dahil olmak üzere tüm sorumluların tespit edilerek adli sürecin başlatılmasını talep etti.
Bölgedeki Tarihsel Bağlam
Diyarbakır’ın Lice ilçesi, 1990’lı yıllarda yaşanan çatışmalar ve zorla kaybetmelerle sıkça anılan bir bölge. İnsan Hakları Derneği’nin 2015 tarihli bir raporuna göre, Türkiye genelinde 348 toplu mezarda 4.201 kişinin bulunduğu iddia ediliyor. Lice’de daha önce de benzer olaylar yaşanmış; örneğin, 1994’te Yalımlı (Xosar) Köyü’nde kaybedilen iki kişinin kemikleri 2005’te, 1997’de Dibek Köyü’nde kaybedilen iki kişinin cenazeleri ise 2009’da İHD’nin girişimleri sonucu bulunmuştu. Bu tarihsel bağlam, Işıktan mezrasında bulunan kemiklerin kayıp vakalarıyla bağlantılı olabileceği şüphelerini artırıyor.
Soruşturma Devam Ediyor
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, kemiklerin insana ait olup olmadığını ve kimliklerini belirlemek için soruşturmayı sürdürüyor. ATK’den gelecek rapor, bölgede daha kapsamlı incelemelerin yapılıp yapılmayacağını belirleyecek. İHD, ÖHD ve Diyarbakır Barosu, sürecin şeffaf bir şekilde yürütülmesi ve olayın aydınlatılması için hukuki takipte olacaklarını duyurdu.
Haber: Cihat TOPRAK
Yorum Yap