Hakan Fidan Diyarbakır’da: “Artık Geri Dönüş Yok”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Diyarbakır’a gerçekleştirdiği çıkarma, bölgede çözüm arayışlarına yeni bir ivme kazandırdı. Esnaf ziyaretinden sivil toplum zirvesine uzanan temas trafiğinde, sahadan Ankara’ya giden kritik talepler ve sürecin geleceğine dair güçlü mesajlar netleşti.

Diyarbakır’da tarihi Ulu Camii’nde başlayan ve Sur sokaklarındaki esnaf buluşmalarıyla devam eden temaslar, kentin ekonomik ve sosyal dinamiklerini temsil eden sivil toplum liderleriyle yapılan 4 saatlik kapalı oturumla kritik bir boyuta taşındı. Masada yalnızca silahların kalıcı olarak devreden çıkarılması değil; yasal düzenlemeler, bölgesel ticaret, demokratik adımlar ve sınır aşan jeopolitik dengeler yer aldı.

Masadaki 20 Yıllık Arka Plan ve Bölgesel Dinamikler

Görüşmede sahanın nabzını tutan aktörler, sürecin perde arkasındaki tecrübeye dikkat çekti. 2005’ten itibaren yürütülen kapalı diplomasi trafiği ve geçmiş müzakere dönemlerindeki hafızanın bugün yürütülen temaslara doğrudan zemin hazırladığı vurgulandı.

Toplantıda öne çıkan en temel tespit; silahların susmasının ve olası bir yasal entegrasyon sürecinin sadece bir ilk adım olduğu gerçeğiydi. 20 ayı aşkın süredir bölgede sağlanan çatışmasızlık ikliminin kalıcı bir toplumsal mutabakata dönüşebilmesi için demokratik reformların, eşit yurttaşlık zemininde atılacak adımların ve güven artırıcı yasal güvencelerin gecikmeksizin hayata geçirilmesi gerektiği kayda geçirildi. Sürecin salt Türkiye sınırlarıyla sınırlı kalmayacağı, Suriye ve Irak hattındaki Kürt nüfusun bölgesel statüsü ve güvenliğinin de bu denklemin ayrılmaz bir parçası olduğu ifade edildi.

“Geri Dönüş Eşiği Aşıldı”: Güven ve Ortak Sorumluluk Vurgusu

Kapalı kapılar ardında yapılan değerlendirmelerde, devletin en üst kademesinde oluşan kararlılığın sahada ciddi bir güven yarattığı kaydedildi. Masadaki aktörler, sürecin artık geri döndürülemez bir noktaya taşındığı izleniminin altını çizdi.

Yarım asırlık çatışmalı geçmişin yarattığı tahribatın onarılması için tüm siyasi aktörlerin ortak bir mutabakat çatısı altında birleşmesi gerektiği, konunun iç siyaset malzemesi yapılmadan yapısal çözümlere odaklanılması gerektiği belirtildi. Yasal güvenceler ve kapsamlı anayasal düzenlemeler olmadan sahadaki normalleşmenin eksik kalacağı kaydedildi.

Ekonomi, Sınır Ticareti ve Demokratik Haklar

Zirvenin en somut başlıklarından birini ise ekonomik beklentiler oluşturdu. Silahların sustuğu bir iklimin doğrudan ekonomik refaha kapı aralayacağı vurgulanırken, masaya şu acil talepler getirildi:

• Sınır Kapıları ve Vize Engelleri: Nusaybin Sınır Kapısı’nın ivedilikle ticarete açılması ve Irak ile Türkiye arasındaki yüksek vize harçlarının hafifletilerek sınır ticaretinin yeniden canlandırılması.
• Demokratik Haklar ve Anadil: Toplumsal huzurun temel taşı olarak demokratik hakların yasal teminat altına alınması, anadil kullanımına ilişkin hakların geliştirilmesi.
• Kalıcı İstikrar ve Yatırım: Sermayenin ve istihdamın bölgeye kalıcı olarak çekilebilmesi için güvenlik endişelerinin yerini tamamen hukuk ve ekonomik güvene bırakması.

Diyarbakır sokaklarında hissedilen hareketliliğin, doğrudan yerel taleplerin tespiti ve bu taleplerin uluslararası dengelerle harmanlanması amacıyla atılmış bir adım olduğu değerlendirilirken; kentin gözü kulağı Ankara’dan gelecek somut yasal ve ekonomik reform hamlelerine kilitlendi.