Diyarbakır’da Bilimsel Bir İlk: Psikologlar “Ana Dil ve Ruh Sağlığı” İçin Buluştu

Mezopotamya Psikologlar Derneği (DER-MEZ) öncülüğünde düzenlenen Mezopotamya Psikoloji Kongresi, Diyarbakır’da kapılarını açtı. Akademik sunumların neredeyse tamamının Kürtçe gerçekleştirildiği program, dil ve kimliğin kolektif bellek ile bireysel travmalar üzerindeki etkisini bilimsel zeminde tartışmaya açıyor.

25-27 Eylül 2026 tarihleri arasında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ali Emiri Konferans Salonu’nda organize edilen kongre, Türkiye’de psikoloji alanında bir ilke imza attı. “Dil, Kimlik ve Ruh Sağlığı” temasını odağına alan etkinlikte, sunulan tebliğlerin yaklaşık yüzde 90’ı Kürtçe olarak aktarıldı. Üç gün sürecek oturumlarda, ana dilden uzaklaşmanın birey psikolojisinde yarattığı derin kırılmalar ve kuşaklararası aktarılan travmalar ele alınıyor.

“Ana Dili Düşüncenin ve Duygunun İnşa Edildiği Yerdir”

Kongrenin açılış oturumunda konuşan uzmanlar, bireyin ruhsal bütünlüğü ile ana dili arasındaki kopmaz bağa dikkat çekti.

• Toplumsal Ruh Haline Bilimsel Bakış: Kongrenin düzenleme kurulunda da yer alan psikolog ve DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş, etkinliğin bölgesel psikolojiyi tahlil etmede kritik bir rol oynayacağını ifade etti. Güneş, barışın ve toplumsal esenliğin inşasında psikolojik gereksinimlerin bilimsel verilerle ortaya konmasının önemini vurguladı.
• Akademide Ana Dil Vurgusu: DER-MEZ Eş Başkanı Gülistan Barik Keleş, derneğin temel çıkış noktasının dil odaklı yaklaşımlar olduğunu belirterek, her dilin zenginliğini kabul etmekle birlikte Kürt psikologların kendi dillerinde böylesi kapsamlı bir akademik zemin kurmasının tarihsel bir eşik olduğunu kaydetti.

Travmadan Sağaltıma: Dilin Gelişimsel Gücü

Kongreye katılan saha uzmanları ve klinisyenler, insanın kendini var etme sürecinde dilin rolünü vaka pratikleri ışığında değerlendirdi:

• Kendilik Algısı ve İfade: Psikolog Laleş Ongun, ruh sağlığının temel direğinin hisleri eksiksiz ifade edebilme kabiliyeti olduğuna işaret ederek; dil ve kimliğin, kişinin kendini tanımasında ve içsel dengesini kurmasında vazgeçilmez bir zemin oluşturduğunu belirtti.
• Kökler ve Bilişsel Gelişim: Psikolog Erkan Yıldırım, erken çocukluk dönemindeki dilsel bağa odaklanarak, çocuğun dış dünyayı annesinin ses tonu ve dili üzerinden anlamlandırdığını, ahlaki ve insani değerlerin ilk olarak bu kök dille zihne kazındığını hatırlattı.
• Toplumsal Asimilasyon ve Yansımaları: Oturumlarda söz alan Psikolog Jiyan Ay Subaşı ise bireyin ontolojik güvenliğinin ana diliyle doğrudan bağlantılı olduğunu, dilsel kopuşun bireyde kimlik bocalaması ve bastırılmış travmalara yol açtığını paylaştı.

Akademik Bildiriler Kitaplaştırılacak

Yoğun katılımın gözlendiği Mezopotamya Psikoloji Kongresi’nde sunulan araştırmalar, saha analizleri ve klinik gözlemler sadece salondaki tartışmalarla sınırlı kalmayacak. DER-MEZ heyeti, üç gün boyunca sunulan tüm akademik bildirileri derleyerek literatüre kazandırılmak üzere kitap haline getirecek. Çalışmanın, ana dilde klinik psikoloji ve psikoterapi literatürü için temel bir kaynak oluşturması hedefleniyor.