Diyarbakır’ın Çınar ilçesine 13 kilometre uzaklıkta bulunan ve 60 dönümlük geniş bir alanı kaplayan Zerzevan Kalesinde yapılan kazı çalışmalarında elde edilen Asur dönemine ait bir mühür kalenin tarihini bin 200 yıl daha geriye çekti. İçinde barındırdığı Mithras tapınağı ile yerli ve yabancı turistlerin en merak ettiği bölge haline gelen Zerzevan Kalesi’ni 2021 yılının ilk 5 ayında 41 bin 118 kişi ziyaret etti. Yerli ve yabancı ziyaretçilerin akın ettiği kaleye geçtiğimiz günlerde Rusya, Polonya’dan tur grupları gelirken bununla birlikte bireysel gruplarda ise Amerika, Japonya, İngiltere, Fransa, Güney Kore ve Hindistan gibi ülkelerden de ziyaretçiler kaleyi gezme fırsatı buldu. Hedef yıl sonuna kadar 400 bini aşkın ziyaretçinin kaleyi ziyaret etmesi.
Zerzevan Kalesi Diyarbakır ili, Çınar ilçesi Diyarbakır-Mardin karayolu üzerinde yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Dicle Üniversitesinin işbirliği ile kazı – restorasyon çalışmaları 2014 yılında başladı ve halen devam ediyor. Roma’nın sınır garnizonu olan Zerzevan Kalesi’nin tarihi Asur dönemine kadar gidiyor. Roma dönemine MS. 3. yüzyılda Severuslar döneminde asıl askeri yerleşim inşa edilmiş, 639 yılına İslam ordularının fethine kadar kesintisiz kullanılmış. Günümüze kadar iyi korunmuş olan askeri yerleşimde kazılar ile Mithras tapınağı da ortaya çıkarıldı. Bu yapı Roma’nın doğu sınırındaki ilk tapınak olma özelliği taşıyor. Zerzevan Kalesi ve Mithras tapınağı 2020 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesine girdi.
Bin 200 metre uzunluğunda surlarla çevrelenmiş askeri yerleşimde, kamu yapılarının bulunduğu güney alanda, gözetleme ve savunma kulesi, kilise, yönetim binası, kaya sunağı gibi mimari kalıntılar yer alıyor. Kuzeyinde ise cadde-sokaklar ve konutlar takip edilebiliyor. Konutların bulunduğu alanda aynı zamanda su sarnıçları, yer altı kilisesi, yer altı sığınağı, Mithras tapınağı ortaya çıkarıldı. Surların dışında ise yerleşime su sağlayan kanallar, sunu çanakları ve taş ocakları, nekropol alanında ise kaya mezarları ve tonozlu mezarlar dikkati çekiyor. Zerzevan Kalesinde hem yer üstü hem de büyük bir yer altı şehri bulunuyor.
Yorum Yap