Arkeologlar, bir zamanlar Dicle Nehri üzerinde bulunan ve Mitanni İmparatorluğu döneminden kalma 3.400 yıllık bir kent ortaya çıkardılar.
Yerleşim, Irak’taki aşırı kuraklık nedeniyle su seviyeleri hızla düştüğü için bu yılın başlarında Musul rezervuarının sularından ortaya çıktı.
Bir sarayı ve birkaç büyük binası olan bu geniş şehir, Mitanni İmparatorluğu’nda (MÖ 1550-1350) önemli bir merkez olduğuna inanılan antik Zakhiku kenti olabilir.
Irak, dünyada iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerden biri. Özellikle ülkenin güneyi aylardır aşırı kuraklık çekiyor. Ekinlerin kurumasını önlemek için, Aralık ayından bu yana Irak’ın en önemli su deposu olan Musul rezervuarından büyük miktarlarda su çekiliyor.
Bu durum, on yıllar önce herhangi bir arkeolojik araştırma yapılmadan sular altında kalan bir Tunç Çağı kentinin yeniden ortaya çıkmasına neden oldu. Bu öngörülemeyen olay, arkeologları yeniden sular altında kalmadan önce bu büyük ve önemli kentin en azından bir kısmını mümkün olan en kısa sürede kazıp belgelemek için ani bir baskı altına soktu.
Kurtarma kazıları için birkaç gün içinde bir ekip oluşturuldu. Arkeoloji ekibi büyük bir zaman baskısı altındaydı çünkü rezervuardaki suyun tekrar ne zaman yükseleceği belli değildi.
Kısa bir süre içinde, araştırmacılar kenti büyük ölçüde haritalamayı başardılar. 2018’deki kısa bir çalışma sırasında zaten belgelenmiş olan bir saraya ek olarak, duvarları ve kuleleri olan devasa bir tahkimat, anıtsal, çok katlı bir depo binası ve bir sanayi kompleksi gibi birkaç büyük bina daha ortaya çıkarıldı.
Kapsamlı kentsel kompleks, kuzey Mezopotamya ve Suriye’nin büyük bölümlerini kontrol eden Mitanni İmparatorluğu dönemine (yaklaşık MÖ 1550-1350) tarihleniyor.
Ivana Puljiz, “Devasa bina özellikle önemli, çünkü içinde muhtemelen bölgenin her yerinden getirilen çok büyük miktarlarda mal depolanmış olmalı.” diyor.
Hasan Qasim, “Kazı sonuçları, bölgenin Mitanni İmparatorluğu’nda önemli bir merkez olduğunu gösteriyor.” diyor.
Araştırma ekibi, güneşte kurutulmuş kerpiçten yapılmış olmasına ve 40 yılı aşkın bir süredir su altında kalmasına rağmen, duvarların iyi korunmuş durumu -bazen birkaç metre yüksekliğe kadar- karşısında hayrete düştü. Bu iyi korunma durumu, kentin MÖ 1350 civarında bir depremde yıkılması ve bu sırada surların çöken üst kısımlarının binaları gömmesi gerçeğinden kaynaklanıyor.
Özellikle ilgi çekici olan, 100’den fazla çivi yazılı tabletten oluşan bir arşiv içeren beş seramik kabın keşfiydi. Orta Assur dönemine tarihlenen çivi yazılı tabletler, kenti sarsan deprem felaketinden kısa bir süre sonrasına tarihleniyor. Mektup olabilecek bazı kil tabletler hala kil zarfların içinde duruyor.
Araştırmacılar, bu keşfin Mitanni dönemi kentinin sonu ve bölgede Asur egemenliğinin başlangıcı hakkında önemli bilgiler sağlayacağını umuyorlar. Peter Pfälzner, “Pişmemiş kilden yapılmış çivi yazılı tabletlerin onlarca yıl su altında hayatta kalması bir mucizeye yakın.” diyor.
Haber: Cihat TOPRAK
Yorum Yap