Maskat’ta Kritik Diplomasi: İran’dan ABD’ye “Füze” Resti

Haziran 2025’te yaşanan İran-İsrail geriliminin ardından ABD ve İranlı yetkililer, Umman’ın başkenti Maskat’ta nükleer programı ve bölgesel güvenliği görüşmek üzere ilk kez aynı masaya oturdu. ABD Başkanı Donald Trump görüşmeleri “çok iyi” olarak nitelendirirken, Tahran cephesinden “füze programı kırmızı çizgimizdir” çıkışı geldi.

“Savunma Gücünü Teslim Etmek Trajikomiktir”

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızayi, müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada oldukça karamsar bir tablo çizdi. Ülkesinin füze programını “ulusal güvenliğin temel garantörü” olarak tanımlayan Rızayi, ABD’nin bu konudaki kısıtlama taleplerine sert tepki gösterdi:

“Eğer füzelerimiz olmasaydı, düşman şimdiye kadar İran’ı yerle bir etmişti. Savunma gücümüzü teslim etmemizi beklemek trajikomik bir taleptir. Düşmanla zayıf bir pozisyonda konuşulmamalıdır.”

Trump’tan “Kötü Şeyler Olur” Uyarısı ve Yeni Tarifeler

Görüşmeler, bölgeye ABD uçak gemilerinin gönderildiği ve Donald Trump’ın “Anlaşma olmazsa sonuçları çok ağır olur” tehditleri savurduğu bir atmosferde gerçekleşti. Trump, görüşmelerin hemen ardından İran’dan mal alan ülkelere yönelik %25 oranında gümrük vergisi getiren bir kararname imzalayarak “maksimum baskı” politikasını sürdüreceğinin sinyalini verdi.

Masadaki Talepler ve Taraflar

Maskat’taki dolaylı görüşmelerde taraflar şu isimler liderliğinde temsil edildi:

• ABD Heyeti: Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff (CENTCOM Komutanı Brad Cooper’ın da heyette yer aldığı bildirildi).
• İran Heyeti: Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi.

Müzakerelerin odak noktaları:

• ABD’nin Şartı: Uranyum zenginleştirmenin durdurulması, füze menzilinin sınırlandırılması ve bölgesel milis güçlerine desteğin kesilmesi.
• İran’ın Pozisyonu: Uranyum zenginleştirme ve füze programının müzakere edilemez “kırmızı çizgiler” olduğu; görüşmelerin yalnızca nükleer başlıkla sınırlı kalması gerekliliği.

Süreç Devam Edecek

Görüşme sonrası Trump, tarafların önümüzdeki hafta başında yeniden bir araya geleceğini duyurdu. İran Dışişleri Bakanı Erakçi ise süreci “iyi bir başlangıç” olarak tanımlasa da, nihai kararların Tahran’da yapılacak stratejik değerlendirmelerden sonra netleşeceğini vurguladı.