İran’da Eylemler 22’nci Gününde: Can Kaybı 3 Bini Aştı

Tahran — İran’da ekonomik krizin tetiklediği ve kısa sürede rejim karşıtı gösterilere dönüşen protestolar 22’nci gününe girdi. Ülke genelinde devam eden şiddetli müdahaleler sonucunda bilanço ağırlaşırken, insan hakları örgütleri can kaybının 3 bin 120’ye yükseldiğini duyurdu.

İran Riyali’nin tarihi değer kaybı ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle 28 Aralık 2025’te Tahran Kapalı Çarşı esnafının kepenk kapatmasıyla başlayan olaylar, üçüncü haftasını geride bıraktı. Ülkenin 31 eyaletine yayılan gösterilerde güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu ölü ve yaralı sayısı hızla artıyor.

İnsan Hakları Örgütleri: “Bilanço Korkutucu Boyutlarda”

ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) ve diğer sivil toplum kuruluşlarından derlenen son verilere göre, protestoların başladığı günden bu yana en az 3 bin 120 kişi hayatını kaybetti. Yaşamını yitirenler arasında çok sayıda çocuk ve kadının da bulunduğu bildiriliyor.

Rejimin “demir yumruk” stratejisiyle bastırmaya çalıştığı gösterilerde gözaltı dalgası da büyüyor. İnsan hakları kaynakları, 22 gün içinde 24 binden fazla kişinin gözaltına alındığını rapor etti. Gözaltına alınanların tutulduğu merkezlerdeki kötü muamele ve işkence iddiaları ise uluslararası kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor.

İnternet Kesintisi ve “Sessiz Katliam” Uyarısı

İran makamları, protestoların organizasyonunu engellemek ve görüntülerin dış dünyaya sızmasını önlemek amacıyla ülke genelinde internet erişimini büyük ölçüde kısıtladı. 100 saati aşan internet kesintileri nedeniyle sahadan sağlıklı bilgi akışı sağlanmakta güçlük çekiliyor.

Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), yaşananları “benzeri görülmemiş bir katliam” olarak nitelendirerek, uluslararası toplumu acil harekete geçmeye çağırdı. Görgü tanıkları, güvenlik güçlerinin kalabalıkların üzerine hedef gözetmeksizin ateş açtığını ve hastanelerin yaralılarla dolup taştığını belirtiyor.

Protestoların Arka Planı

Aralık 2025’in son günlerinde İran para biriminin dolar karşısında ani ve sert düşüşü, halkın alım gücünü bir gecede eritmişti. Başta ekonomik taleplerle sokağa çıkan göstericiler, hükümetin sert tepkisi karşısında taleplerini siyasi özgürlükler ve rejim değişikliği sloganlarına dönüştürdü.

Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın itidal çağrılarına rağmen Devrim Muhafızları Ordusu ve Besic milislerinin sahaya inmesiyle çatışmaların şiddeti arttı. Sokaklardaki gerilimin düşmediği ülkede, eylemlerin 22’nci gününde de birçok kentte protesto ateşleri yanmaya devam ediyor.