Meclis’ten Geçti: Hayatımızı Doğrudan Etkileyecek “12. Yargı Paketi” Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey!

TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşan ve kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye’nin hukuk ve ceza sisteminde çok önemli reformları beraberinde getiriyor.

​Toplam 30 maddeden oluşan bu dev paket; mülkiyet hakkından ceza hukukuna, internet dolandırıcılığından yargılama sürelerinin kısaltılmasına kadar günlük hayatı doğrudan etkileyecek kritik düzenlemeler içeriyor.

​İşte 12. Yargı Paketi ile hayatımıza giren tüm detaylar ve öne çıkan başlıklar:

​1. Miras Kalan Taşınmazların Satışı ve İcra Düzenlemeleri

​Paylaştığınız metinde de belirtildiği üzere, miras ortaklığının giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında köklü bir değişikliğe gidildi. Mirasçılar arasındaki hakları korumayı hedefleyen düzenleme şu şekilde işleyecek:

• ​Sadece Mirasçılara Özel İlk Satış: Tamamı miras yoluyla edinilmiş ve üçüncü bir şahsın mülkiyet hakkı bulunmayan taşınmazların satışında, birinci açık artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılacak. Bu hak mirasçılara yalnızca bir defaya mahsus tanınacak.
• ​Muhammen Bedel Şartı: Mirasçılar arasındaki bu ilk artırmada tekliflerin, malın belirlenen değerinin (muhammen kıymetinin) %100’ünü bulması gerekecek. Eğer bu satış gerçekleşmezse, ikinci artırma genel katılıma açılacak ve muhammen kıymetin %50’si üzerinden başlayacak.
• ​Elektronik Satışta Teminat Muafiyeti: Elektronik ihale portalında ilan süreci netleştirildi. İhaleye katılmak isteyen alacaklılar, artırma bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurursa, alacaklarının teminatı karşıladığı miktar kadar teminattan muaf tutulacak. Hazine ise tüm açık artırmalarda teminattan muaf olacak.

​2. IBAN Kiralayanlara ve “IBAN Mağdurlarına” Ceza İndirimi

​Son yıllarda internet üzerinden kolay para kazanma vaadiyle banka kartı veya IBAN bilgilerini başkalarına kullandırarak dolandırıcılık suçuna bilmeden alet olan binlerce kişiyi ilgilendiren çok kritik bir düzenleme TCK 158’e eklendi:

• ​Ceza Yarı Oranında İndirilecek: Eğer dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eylemi sadece banka hesabı, kredi kartı veya kripto varlık hesabı bilgilerini bir başkasına vermekten ibaretse (hesap kiralama), kişiye verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
• ​Etkin Pişmanlık Kolaylığı: Bu durumdaki sanıklar veya hükümlüler, mağdurun uğradığı maddi zararı tamamen giderirse, ceza oranında ek indirimler alarak hapis cezasını erteletebilecek veya HAGB kapsamına sokabilecek.
• ​Geriye Dönük Uygulama: Halihazırda davası istinafta veya Yargıtay’da olan sanıkların dosyaları, bu yeni düzenleme kapsamında değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine geri gönderilecek.

​3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Yeniden Yazıldı

​Anayasa Mahkemesi’nin daha önce verdiği iptal kararları doğrultusunda, HAGB (cezanın belirli şartlarla ertelenerek adli sicile işlenmemesi) müessesesinde hak kayıplarını önlemek için büyük değişiklikler yapıldı:

• ​BAM ve Yargıtay Yolu Açıldı: HAGB kararlarına karşı artık sadece “itiraz” değil, Bölge Adliye Mahkemeleri (BAM) nezdinde istinaf ve sonrasında Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolları açık olacak.
• ​Ağır Suçlara HAGB Yasağı: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi kötüye kullanarak gerçekleştirdiği (Anayasa’nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele) suçlarda artık hiçbir şekilde HAGB kararı verilemeyecek.

​4. İdareye Karşı İcra Takibinde “Önce Başvuru” Şartı

​Vatandaşların veya avukatların, devlete karşı açtığı davaları kazanması durumunda doğrudan icra takibi başlatmasının önüne geçiliyor. Bürokratik süreçleri azaltmayı ve kamu bütçesini korumayı amaçlayan yeni usul şöyle:

• ​Doğrudan İcra Yok: Mahkemece hükmedilen para alacakları, yargılama giderleri ve vekalet ücretleri için doğrudan icra takibi yapılamayacak.
• ​Yazılı Başvuru ve 1 Ay Süre: Alacaklı, önce yazılı olarak banka hesap numarasıyla birlikte ilgili idareye başvuracak. İdareye ödeme yapması için 1 aylık süre tanınacak. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa ancak o zaman ilamlı icra takibi başlatılabilecek.

​5. Yargılamaları Hızlandıracak Adımlar: “3 Ay” Sınırı ve “Gereksiz Bilirkişi” Cezası

​Davaların yıllarca sürmesinin önüne geçmek amacıyla usul kanunlarında pratik düzenlemeler yapıldı:

• ​Duruşmalar Arası Maksimum 3 Ay: Hukuk mahkemelerinde duruşma aralıklarının çok uzun tutulması engelleniyor. Zorunlu haller (bilirkişi veya istinabe raporu beklenmesi gibi) dışında duruşma araları 3 ayı geçemeyecek.
• ​Bilirkişiye Kolay Kaçan Hâkime Uyarı: Hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan konularda (uzmanlık gerektirmeyen durumlarda) bilirkişiye başvuran hâkim ve savcılara uyarma cezası verilecek.

​6. Yasal Faiz Oranı Güncelleniyor

​Yıllardır sabit tutulan ve piyasa gerçeklerinin çok gerisinde kaldığı için alacaklının mağduriyetine yol açan yasal faiz oranlarında dinamik sisteme geçiliyor:

​Yeni Sistem: Yasal faiz oranı artık sabit bir rakam olmayacak; Merkez Bankası (TCMB) reeskont faiz oranının %80’ine endekslenecek. Böylece enflasyonist ortamlarda alacakların değer kaybetmesi engellenecek.

​7. İdari Yargı ve Danıştay Kararları

​İdari yargıdaki iş yükünü hafifletmek adına bazı yapısal kararlar alındı:

• ​Danıştay Yapısı Korundu: Danıştay’ın mevcut daire yapısı ve boşalan her iki üyelik yerine bir üye seçilmesi uygulaması 23 Temmuz 2030 tarihine kadar (4 yıl süreyle) aynen korunacak.
• ​Temyiz Sınırları Belirlendi: İstinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlarda, aradaki parasal farkın (2026 yılı itibarıyla) 55 bin TL’yi geçmemesi durumunda temyiz yoluna başvurulamayacak.