Güney Kore’nin önde gelen bilim kurumlarından Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST) araştırmacıları, görme kaybı tedavisinde çığır açan bir buluşa imza attı. Retina hasarını onararak görme yetisini kalıcı şekilde geri kazandıran bir ilaç geliştiren ekip, bu yenilikçi tedavinin 2028 yılında klinik deneylere başlamasını planlıyor. İlaç, PROX1 proteinini hedef alarak retinal sinir yenilenmesini teşvik ediyor ve fare modellerinde altı aydan uzun süren etkileyici sonuçlar elde etti.
Retinal Hastalıklara Yeni Umut
Dünya genelinde 300 milyondan fazla insan, retinitis pigmentosa, makula dejenerasyonu ve diyabetik retinopati gibi retinal hastalıklar nedeniyle görme kaybı riskiyle karşı karşıya. Mevcut tedaviler, hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilse de kaybedilen görme yetisini geri kazandırmada yetersiz kalıyor. KAIST’in geliştirdiği bu yeni tedavi, mammalian retinanın doğal yenilenme yeteneğini aktive ederek bu sorunu çözmeyi hedefliyor.
KAIST Biyolojik Bilimler Bölümü’nden Prof. Jin Woo Kim liderliğindeki araştırma ekibi, PROX1 proteininin retinal yenilenmeyi engelleyen ana faktörlerden biri olduğunu keşfetti. Soğukkanlı canlılar, örneğin zebra balıkları, retinal hasar sonrası Müller glia hücrelerini progenitor hücrelere dönüştürerek yeni nöronlar üretebiliyor. Ancak memelilerde bu süreç, PROX1 proteininin Müller glia hücrelerinde birikmesi nedeniyle engelleniyor.
PROX1’i Engelleyen Yenilikçi Yaklaşım
Araştırmacılar, PROX1 proteinini nötralize eden bir antikor (CLZ001) geliştirdi. Bu antikor, Prof. Kim’in araştırma laboratuvarından doğan bir biyoteknoloji girişimi olan Celliaz Inc. tarafından üretiliyor. Fare modellerinde yapılan deneylerde, PROX1’i bloke eden bu antikorun, retinal nöron yenilenmesini teşvik ettiği ve görme yetisini altı aydan fazla süreyle geri kazandırdığı gözlemlendi. Özellikle retinitis pigmentosa modeli farelerde, fotoreseptör hücre katmanının yenilendiği ve görsel fonksiyonların iyileştiği belirlendi.
Ekip, PROX1 proteininin Müller glia hücrelerinde birikmesinin, çevresindeki hasarlı retinal nöronlardan protein transferi yoluyla gerçekleştiğini ortaya koydu. Bu transferi engelleyerek, Müller glia hücrelerinin retinal progenitor hücrelere dönüşmesi ve yeni nöronlar üretmesi sağlandı. İnsan retinasında da benzer bir PROX1 birikiminin gözlemlenmesi, tedavinin insanlarda da etkili olabileceği umudunu artırıyor.
Klinik Deneylere Giden Yol
Celliaz Inc., şu anda CLZ001 antikorunun optimizasyonunu tamamlamak üzere ve önümüzdeki dönemde preklinik çalışmalara geçmeyi planlıyor. Dr. Eun Jung Lee, “Amacımız, uygun tedavi seçeneği olmayan ve körlük riskiyle karşı karşıya olan hastalara bir çözüm sunmak” diyerek, tedavinin potansiyeline olan inancını vurguladı. Şirket, bu yenilikçi tedaviyi çeşitli dejeneratif retinal hastalıklara uygulamak için çalışmalarını sürdürüyor ve 2028 yılında klinik deneylere başlamayı hedefliyor.
Araştırma, Kore Ulusal Araştırma Vakfı (NRF) ve Kore İlaç Geliştirme Vakfı (KDDF) tarafından destekleniyor. Bulgular, 26 Mart 2025’te Nature Communications dergisinde yayımlandı (DOI: 10.1038/s41467-025-58290-8).
Uzmanlardan Olumlu Yorumlar
Avustralya’daki Bond Üniversitesi’nden Dr. Jason Limnios, çalışmayı “fascinating” olarak nitelendirerek, memelilerde retinal yenilenmenin aktif olarak baskılandığını ve doğru müdahaleyle bu mekanizmanın yeniden aktive edilebileceğini belirtti. Bu buluş, retina yeniden programlama alanında heyecan verici bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.
Gelecek Vaat Eden Bir Adım
KAIST’in bu çalışması, görme kaybı tedavisinde devrim yaratma potansiyeline sahip. İnsanlarda klinik deneylerin başarısı, milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir. Araştırmacılar, tedavinin güvenilirliğini ve etkinliğini artırmak için çalışmalarına devam ederken, dünya çapındaki bilim topluluğu bu gelişmeyi yakından takip ediyor.
| # | Takım | O | AV | P |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Galatasaray | 11 | +12 | 28 |
| 2 | Trabzonspor | 11 | +18 | 25 |
| 3 | Amed SFK | 11 | +13 | 23 |
| 4 | Beşiktaş | 11 | +11 | 22 |
| 5 | Kasımpaşa | 11 | +6 | 20 |
| 6 | Fenerbahçe | 11 | +19 | 19 |
| 7 | Kocaelispor | 11 | +4 | 19 |
| 8 | İstanbul Başakşehir FK | 11 | +2 | 17 |
| 9 | Arca Çorum FK | 11 | 0 | 16 |
| 10 | Göztepe | 11 | +3 | 15 |
| 11 | Çaykur Rizespor | 11 | -3 | 14 |
| 12 | Erzurumspor FK | 11 | -7 | 14 |
| 13 | Corendon Alanyaspor | 11 | -9 | 12 |
| 14 | Gençlerbirliği | 11 | -9 | 11 |
| 15 | Tümosan Konyaspor | 11 | -8 | 8 |
| 16 | Gaziantep FK | 11 | -10 | 8 |
| 17 | Samsunspor | 11 | -15 | 7 |
| 18 | Eyüpspor | 11 | -27 | 3 |
Yorum Yap