Van Gölü Havzası’nda Kuraklık Alarmı

Küresel iklim değişikliğinin yıkıcı etkileri, Van Gölü Havzası’nda endişe verici boyutlara ulaşmış durumda. Geçen yıla oranla belirgin şekilde azalan yağışlar ve rekor seviyelerdeki sıcaklıkların tetiklediği şiddetli buharlaşma, bölgenin ekolojik ve ekonomik can damarı olan Van Gölü ile çevresindeki sulak alanları benzeri görülmemiş bir kuruma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. En dramatik gelişmelerden biri, yüzlerce kuş türüne ev sahipliği yapan Özalp ilçesindeki Akgöl ve Tuz Gölü’nün bu yaz tamamen kuruyarak hayalet birer araziye dönüşmesi oldu.

Bölgenin en büyük su kaynağı olan Van Gölü’nde sular, Gevaş, Edremit, Erciş ve Muradiye kıyılarında gözle görülür şekilde çekilmiş durumda. Kıyı şeritlerinde ortaya çıkan geniş alanlar, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Uzmanlar, yağış rejimindeki olumsuz değişikliklerin ve artan buharlaşmanın devam etmesi halinde, göl ekosisteminin geri döndürülemez bir zarara uğrayabileceği konusunda uyarıyor.

Kuş Cennetleri Hayalet Arazilere Döndü

Bölgedeki kuraklığın en acı tablosu ise Özalp ilçesinde yaşandı. Göçmen kuşların en önemli konaklama ve üreme alanlarından olan Akgöl ve Tuz Gölü, 2025 yazında tamamen kurudu. Bir zamanlar kuş cıvıltılarıyla şenlenen bu hassas sulak alanlar, şimdi çatlamış topraklarıyla sessizliğe bürünmüş durumda.

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Yaban Hayvanları Koruma ve Rehabilitasyon Merkezi Müdürü Prof. Dr. Lokman Aslan, yaptığı açıklamalarda, sulak alanların kurumasının bölgedeki yaban hayatı için büyük bir felaket olduğunu belirtti. Prof. Dr. Aslan, “Akgöl ve Tuz Gölü gibi alanlar, sadece su birikintileri değil, binlerce canlının yaşam alanıdır. Kuruma, besin zincirini kopararak başta flamingolar olmak üzere birçok kuş türünün bölgeyi terk etmesine neden oldu,” dedi. Kuşların göç yollarını değiştirmek zorunda kalması, bölgenin biyolojik çeşitliliği için ciddi bir kayıp olarak değerlendiriliyor.

Barajlar ve Akarsular da Tehlikede

Havzadaki kuraklık, sadece doğal gölleri değil, aynı zamanda bölgenin su ihtiyacını karşılayan barajları ve akarsuları da vurmuş durumda. Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre, bölgedeki barajların doluluk oranlarında geçen yıla kıyasla ciddi düşüşler yaşanıyor. Tarımsal sulama ve içme suyu temininde hayati rol oynayan bu kaynaklardaki azalma, bölge halkı ve çiftçiler için de büyük bir endişe kaynağı.

Van Gölü’ne dökülen birçok akarsuyun debisi de tarihinin en düşük seviyelerine geriledi. Bu durum, hem gölü besleyen su miktarını azaltıyor hem de dünyada sadece Van Gölü’nde yaşayan inci kefalinin üreme döngüsünü tehlikeye atıyor.

“2025 Beklenen Yağışları Getirmedi”

Uzmanlar, yaşanan bu ekolojik krizin temel nedeninin küresel iklim değişikliğinin bölgesel yansımaları olduğunu vurguluyor. 2024 yılının aksine, 2025’in kış ve ilkbahar aylarında beklenen yağışların gerçekleşmemesi, mevcut su kaynaklarının hızla tükenmesine yol açtı.

Bölgedeki çiftçiler, kuraklık nedeniyle tarlalarını sulamakta zorlandıklarını ve rekoltenin ciddi oranda düşmesinden endişe ettiklerini dile getiriyor. Hayvancılıkla uğraşanlar ise hayvanlarına su bulmakta ve meraların verimsizleşmesinden dolayı yem temin etmekte güçlük çekiyor.

Van Gölü Havzası’nda yaşanan bu dramatik kuraklık, iklim değişikliğinin sadece bir çevre sorunu olmadığını, aynı zamanda bölgenin sosyal ve ekonomik geleceğini de doğrudan tehdit eden çok yönlü bir kriz olduğunu bir kez daha acı bir şekilde ortaya koyuyor. Yetkililer ve uzmanlar, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi ve iklim değişikliğine uyum konusunda acil ve etkin önlemler alınması gerektiğinin altını çiziyor.