Dizi Dekorunu ‘Kültür Varlığı’ Diye Tescillediler!”

Bu olay, absürt komedileri kıskandıracak bir “uzmanlık” trajedisi olarak hafızalara kazınmaya aday. TRT’nin çocuk dizisi Tozkoparan İskender için kontrplak ve ahşaptan üretilen bir set dekorunun, devletin koca bir kurumu tarafından “tarihi eser” olarak tescillenmesi, Türkiye’deki bürokratik denetim ve akademik titizliğin geldiği noktayı gözler önüne seriyor.

Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun, önüne gelen bir objeyi incelerken ilk yapması gereken şey materyal analizi olmalıdır. Ancak bu olayda, temel fizik kuralları bile görmezden gelinmiş görünüyor.

• Materyal Körlüğü: Bir tarafta yüzyıllara meydan okuyan, hava şartlarıyla aşınmış gerçek bir menzil taşı var; diğer tarafta ise marangoz elinden çıkma, üzeri boyalı bir ahşap blok. Kurul üyelerinin bu iki doku arasındaki farkı anlayamamış olması, “yerinde inceleme” geleneğinin ne kadar yüzeysel işlediğini gösteriyor.
• Akademik “Hız” ve Sığlık: Objeyi sadece “görmekle” kalmayıp üzerine akademik makaleler döşeyen akademisyenlerin durumu ise bilim dünyası için tam bir fiyasko. Bir nesnenin tarihsel bağlamını, üretim tekniğini ve kimyasal yapısını araştırmadan üzerine teoriler inşa etmek, bilimsel yöntemin ruhuna Fatiha okumaktır.

Bürokrasi ve Bilimin “Dekor” Aşkı

Bu olay, sadece bir hata değil, kurumsal bir “müzecilik ve koruma” krizidir.

Hatalar Zinciri

Tarihi menzil taşları, Osmanlı’nın haberleşme ve lojistik ağının en somut nişaneleridir. Bu kadar değerli bir mirası korumakla görevli olanların, bir TV dekoru ile gerçek bir eseri ayıramayacak kadar sahadan kopuk olmaları kabul edilemez.

Bu durum, “Etiket varsa gerçektir” mantığının bilimsel merakın önüne geçtiğini kanıtlıyor. Eğer bir set çalışanı çıkıp “Yahu biz bunu geçen hafta boyamıştık” demeseydi, belki de elli yıl sonra bu ahşap parçasını “Osmanlı’nın geç dönemindeki ahşap işçiliğiyle harmanlanmış menzil taşı deneyi” olarak okuyacaktık.

Tozkoparan İskender dizisi, Türk televizyon tarihinden ziyade, Türk bürokrasi ve akademi tarihine en büyük “şakasını” yapmış oldu. Plywood (kontrplak) üzerine inşa edilen bu tarih anlayışı, gerçek kültürel varlıklarımızı koruma konusundaki ciddiyetimizi yeniden sorgulatmalı.