AYM’den Memurlar İçin Emsal Karar: KHK ile Düşürülen Maaş Takibine Hak İhlali

Anayasa Mahkemesi (AYM), kapatılan belediyeden kalan maaş alacaklarını tahsil etmek isterken icra takipleri Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile düşürülen ve açtıkları davalar “süre aşımı” gerekçesiyle reddedilen memurların başvurusunda hak ihlali kararı verdi. Yüksek Mahkeme, derece mahkemelerinin süre aşımı yorumunu “ölçüsüz ve öngörülemez” bularak Anayasa’nın 36’ncı maddesinde düzenlenen mahkemeye erişim hakkının çiğnendiğine hükmetti.

Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre hukuki süreç, tüzel kişiliği sona erdirilen Ankara’nın Çalış Belediyesinde 2002-2014 yılları arasında görev yapan kamu görevlilerinin ödenmeyen maaş ve yasal faiz alacakları için 2014 yılında ilamsız icra takibi başlatmasıyla başladı.

KHK Düzenlemesiyle Takipler Düşürüldü

Çalış Belediyesinin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ardından tüm taşınır, taşınmaz, hak ve borçlar Haymana Belediyesine devredildi. Haymana İcra Müdürlüğü devir işlemi sonrası Haymana Belediyesini borçlu sıfatıyla kaydetti ve ödeme emri çıkardı.

Süreç devam ederken Haymana Belediyesinin itirazı üzerine, 694 sayılı KHK hükümleri dayanak gösterilerek yürütülen icra takipleri düşürüldü. Alacaklarını icra yoluyla tahsil edemeyen memurlar, bunun üzerine haklarını idari yargıya taşıyarak idare mahkemelerinde alacak davası açtı.

İdare Mahkemeleri “Süre Aşımı” Dedi

Davaya bakan idare mahkemeleri, icra takiplerinin başlatıldığı tarihi idareye yapılmış ilk başvuru tarihi olarak kabul etti. Bu kabul doğrultusunda yasal dava açma sürelerinin geçtiği gerekçesiyle memurların alacak talepleri süre aşımı nedeniyle reddedildi. İdari yargı kararlarının kesinleşmesi üzerine başvurucular, mahkemeye erişim haklarının ellerinden alındığı gerekçesiyle dosyayı Anayasa Mahkemesine taşıdı.

Yüksek Mahkeme: “Yorum Ölçüsüz, Külfet Ağır”

Bireysel başvuruyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, memurların o tarihteki mevzuat uyarınca hukuken geçerli olan ilamsız icra yolunu kullandıklarını ve takibin kesinleşerek haciz aşamasına kadar geldiğini vurguladı.

Yüksek Mahkeme kararında şu tespitlere yer verildi:

• İdare mahkemeleri, icra takiplerinin geçmişini ve bu sürecin idarenin değil KHK düzenlemesinin bir sonucu olarak sonlandırıldığını yeterince gözetmedi.
• Derece mahkemelerinin süre hesabına ilişkin yaptığı yorum öngörülebilir nitelikte olmayıp, başvurucular üzerinde orantısız ve ağır bir külfet oluşturdu.
• Alacağını kanuni yollarla arayan kişilerin dava haklarının bu şekilde ortadan kaldırılması müdahalenin ölçüsüz kalmasına yol açtı.

AYM, söz konusu gerekçelerle başvurucuların Anayasa’nın 36’ncı maddesinde güvenceye bağlanan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması ve yeniden yargılama yapılması için dosya yetkili idare mahkemesine gönderildi.