İsrail ile İran arasında 13 Haziran 2025 tarihinde başlayan ve “Yükselen Aslan Harekâtı” ile tırmanan savaş, 8. ve 9. günlerinde (20-21 Haziran 2025) karşılıklı füze saldırılarıyla devam etti. Çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte diplomatik girişimler hız kazanırken, her iki tarafta da can kayıpları ve altyapı hasarları artıyor. İşte savaşın 8. ve 9. günlerinde yaşananlar.
8. Gün (20 Haziran 2025)
Askeri Gelişmeler
- İsrail’in Saldırıları:
- İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), gece boyunca İran’ın Tahran, Geylan, Gülistan ve Doğu Azerbaycan eyaletlerine hava saldırıları düzenledi. Hedefler arasında füze üretim tesisleri, nükleer araştırma merkezi Spand ve radar sistemleri yer aldı.
- İsrail, Tahran’ın batısındaki karadan karaya füze altyapısını ve Tebriz kentindeki askeri üsleri vurduğunu duyurdu.
- İsrail Hava Kuvvetleri, İran’ın İsfahan ve Natanz’daki nükleer tesislerine yönelik saldırılarını sürdürdü. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (UAEA), Natanz’daki yeraltı tesislerinde hasar tespit edildiğini bildirdi, ancak nükleer sızıntı riskinin düşük olduğunu belirtti.
- İsrail, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’ye yönelik bir suikast girişiminin İran istihbaratı tarafından engellendiğini doğruladı.
- İran’ın Misillemeleri:
- İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), “Gerçek Vaat 3” operasyonunun 17’nci dalgasını başlattı. Tel Aviv, Hayfa ve Kudüs’e 100’den fazla balistik füze ve kamikaze insansız hava aracı (İHA) fırlatıldı.
- İran’ın füzeleri, İsrail’in hava savunma sistemi “Demir Kubbe”yi aşarak Tel Aviv’deki borsa binası, Berşeva’daki Soroka Hastanesi ve Hayfa’da askeri üsleri vurdu. Saldırılar sonucunda 1 kişi kalp krizi geçirerek öldü, 55 kişi yaralandı.
- İran medyası, “Bu geceki saldırılar öncekilerden farklı olacak” açıklamasıyla yeni bir füze dalgasının başlatıldığını duyurdu.
- İran, İsrail’in kuzeyindeki Karmiel bölgesinde bir kadının füze saldırısı sırasında kalp krizi geçirerek öldüğünü bildirdi.
Diplomatik Gelişmeler
- ABD’nin Pozisyonu:
- Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik olası bir askeri müdahale kararını iki hafta içinde vereceğini açıkladı. Trump, diplomasi yolunun açık olması halinde bunu tercih edeceğini, ancak güç kullanmaktan çekinmeyeceğini belirtti.
- ABD, İran’ın nükleer programında rol oynayan kişi ve kurumlara yeni yaptırımlar uyguladı.
- Trump, İran’ın Kum kentindeki Fordo nükleer tesisinin yok edilmesi gerektiğini savunduğu bir açıklamayla gündeme geldi, ancak nihai kararını henüz vermedi.
- Uluslararası Tepkiler:
- İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’nde yaptığı konuşmada, İsrail’in nükleer tesislere saldırılarını “savaş suçu” olarak niteledi ve diplomasiye ihanet ettiğini söyledi.
- Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, İran’ın talebi üzerine 20 Haziran’da acil toplantı düzenledi. Toplantı, Rusya ve Çin’in desteğiyle gerçekleşti.
- İngiltere, İran’ın nükleer silahlara sahip olma ihtimaline karşı endişelerini dile getirdi.
- Litvanya ve Bulgaristan, İran’daki büyükelçiliklerini tahliye etti. Bulgaristan Başbakanı Rosen Zhelyazkov, büyükelçilik binasının İsrail’in tahliye çağrısı yaptığı bölgeye yakın olduğunu belirtti.
- Arabuluculuk Girişimleri:
- İran, Katar ve Umman aracılığıyla ABD ile nükleer müzakerelere dönülmesi için arabuluculuk talep etti. Ancak İsrail’in nükleer programın tamamen durdurulması şartı, görüşmeleri zorlaştırıyor.
- Türkiye, İtalya, Almanya, Rusya, Pakistan, Çin ve Tayvan, vatandaşlarını tahliye etmek için uçuşlar düzenledi.
Bilanço
- İsrail:
- İran’ın füze saldırılarında Tel Aviv, Hayfa ve Berşeva’da toplam 24 kişi öldü, 271 kişi yaralandı.
- Tel Aviv’deki borsa binası ve Berşeva’daki Soroka Hastanesi hasar aldı. Hayfa’da iki binada yangın çıktı.
- İsrail Vergi Dairesi’ne 18.766 tazminat başvurusu yapıldı; 15.861’i yapısal hasar, 1.272’si araç, 1.633’ü eşya ve mülkiyet zararlarıyla ilgili.
- İran:
- İsrail’in saldırılarında 639 kişi öldü, 1.329 kişi yaralandı (Washington merkezli İnsan Hakları Aktivistleri verilerine göre). İran Sağlık Bakanlığı ise 224 ölü ve 1.000’den fazla yaralı bildirdi.
- Tahran, İsfahan, Natanz ve Tebriz’deki nükleer tesisler, füze üretim merkezleri ve askeri üsler ağır hasar aldı.
- Tahran’da sivil yerleşim yerlerinde büyük yıkım yaşandı; ana yakıt deposunun vurulmasıyla kentte yangın çıktı.
9. Gün (21 Haziran 2025)
Askeri Gelişmeler
- İsrail’in Saldırıları:
- İsrail, İran’ın Gilan eyaletindeki “Sefiderud” sanayi bölgesini vurdu. IDF, bölgenin askeri altyapı barındırdığını iddia etti ve tahliye uyarısı yaptı.
- Tahran’da gece boyunca patlama sesleri duyuldu. İsrail, Devrim Muhafızları’na ait bir istihbarat binasını hedef aldığını duyurdu.
- İsrail Hava Kuvvetleri, İran’ın batısındaki füze fırlatma rampalarını ve radar sistemlerini imha etmeye devam etti.
- İran’ın Misillemeleri:
- İran, Tel Aviv ve Hayfa’ya 10-15 balistik füze fırlattı. İsrail, füzelerin çoğunun “Demir Kubbe” tarafından engellendiğini, ancak Hayfa’da sınırlı hasar meydana geldiğini bildirdi.
- İran Devrim Muhafızları, “Gerçek Vaat 3” operasyonunun 18’inci dalgasını başlattığını duyurdu. Hedeflerin İsrail’deki askeri üsler olduğu belirtildi.
- Yemen’deki Husiler, İran’la koordineli olarak İsrail’in Yafa kentine balistik füze saldırısı düzenledi.
Diplomatik Gelişmeler
- ABD’nin Pozisyonu:
- ABD, Ortadoğu’ya askeri sevkiyatlarını artırdı. USS Nimitz uçak gemisi, Güney Çin Denizi’nden bölgeye yönlendirildi.
- Trump, Yüksek Güvenlikli Savaş Odası’nda Pentagon yetkililerinden brifing aldı. ABD’nin İran’a yönelik olası müdahalesi tartışılıyor.
- Uluslararası Tepkiler:
- Rusya, İsrail’e Buşehr nükleer tesisine yönelik saldırılarını durdurma çağrısı yaptı ve ABD’yi savaşa müdahil olmaması konusunda uyardı.
- İran, Hürmüz Boğazı’nı kapatma seçeneğini gündeme getirdi. İran Meclis Ulusal Güvenlik Komitesi üyesi Behnam Saeedi, bu adımın İsrail’e yanıt olarak değerlendirilebileceğini söyledi.
- Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn, Fransa ve ABD’ye İsrail’e baskı yapma çağrısında bulundu.
- Arabuluculuk Girişimleri:
- Katar ve Umman, çatışmaların durdurulması için taraflarla görüşmelere devam etti. Ancak İsrail’in “İran’ın nükleer programını tamamen yok etme” hedefi, diplomatik çözümü zorlaştırıyor.
- Birleşmiş Milletler, İran’daki sivil hareketliliği “insani kriz başlangıcı” olarak nitelendirdi.
Bilanço
- İsrail:
-
- günde yeni can kaybı bildirilmedi, ancak Hayfa’da 4 kişi yaralandı. Toplam ölü sayısı 24, yaralı sayısı 271 olarak kaldı.
- Tel Aviv ve Hayfa’da altyapı hasarları artıyor; bazı bölgelerde elektrik kesintileri yaşanıyor.
- İran:
- İsrail’in 9. günkü saldırılarında 3 Devrim Muhafızı öldü. Toplam ölü sayısı 639’a, yaralı sayısı 1.329’a yükseldi (İnsan Hakları Aktivistleri verileri).
- Tahran’da sivil yerleşim yerlerinde arama kurtarma çalışmaları sürüyor. Gilan’daki sanayi bölgesinde hasar tespit çalışmaları başladı.
Kim Ne Dedi?
- İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu: “İran’ın nükleer programı imha edilene kadar saldırılar sürecek. Tahran’daki tiranlardan hesap soracağız.”
- İran Dini Lideri Ali Hamaney: “Siyonist rejim bu suçtan sağ kurtulamayacak. Yeni füzelerimizle çaresiz kalacaklar.”
- ABD Başkanı Donald Trump: “İran’la diplomasi mümkün, ama gerekirse güç kullanırız. Kararımı iki hafta içinde vereceğim.”
- İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi: “İsrail’in nükleer tesislerimize saldırısı savaş suçudur. Diplomasiye ihanet ettiler.”
- İsrail Cumhurbaşkanı Yitzak Herzog: “İran, nefret ve kaos yayıyor. Dünya, insanlık adına İsrail’in yanında olmalı.”
İsrail-İran savaşı, 8. ve 9. günlerinde yoğun füze saldırılarıyla devam ederken, her iki taraf da askeri hedeflere odaklandığını iddia etse de sivil kayıplar ve altyapı hasarları artıyor. Diplomatik girişimler, Katar ve Umman’ın arabuluculuğuyla hız kazansa da, İsrail’in nükleer programın tamamen durdurulması talebi ve İran’ın sert misillemeleri barış görüşmelerini zorlaştırıyor. ABD’nin olası müdahalesi, bölgedeki gerilimi daha da artırabilir. Çatışmaların küresel enerji piyasalarına etkisi ise petrol fiyatlarında %20’lik artış ve borsalarda kayıplarla kendini gösteriyor.
Yorum Yap