İki Ülke Tek Gerçek: Neden Savaşan İran, Türkiye’den Daha Ucuz?

Gazeteci Fulya Öztürk, Mart 2026 itibarıyla ABD ve İsrail’in hava harekatlarının (Epic Fury / Aslan Kükremesi Operasyonu) hedefi olan İran’ın kalbinden, çatışmaların ve ağır ekonomik yaptırımların gölgesinde kalan çarpıcı bir “savaş ekonomisi” tablosu aktardı.

Sizin de belirttiğiniz gibi, her gün bombalanan bir ülkede fiyatların nasıl bu kadar düşük kalabildiği, derin bir araştırmacı perspektifi gerektiriyor. İşte savaşın, krizin ve ucuzluğun bir arada yaşandığı o karmaşık tablo:

Savaşın Ortasında Bir “Fiyat” Çelişkisi: İran Raporu

İran, 28 Şubat 2026’da başlayan ve 12. gününe giren ağır bir bombardıman altında. Başkent Tahran dahil 26 eyalette 10 binden fazla noktanın vurulduğu, “petrol yağmurlarının” yağdığı bir ortamda, Fulya Öztürk’ün paylaştığı “Domates 16 TL, Benzin 1 TL” verileri ilk bakışta imkansız gibi görünüyor. Ancak bu durum, tesadüf değil; bilinçli bir “Hayatta Kalma Ekonomisi” stratejisidir.

1. Neden Bu Kadar Ucuz? (Görünmeyen Gerçekler)

• Devlet Sübvansiyonu (Can Suyu): İran rejimi, toplumsal patlamayı önlemek ve savaş halindeki halkın temel gıdaya erişimini sağlamak için petrol ve ekmek gibi temel kalemleri devasa zararlarla finanse ediyor. Hükümet, halkına “Savaş var ama aç kalmayacaksınız” mesajı veriyor.
• Kur Çöküşü ve “Turist” Avantajı: İran Riyali (Tümen), savaşın etkisiyle tarihin en düşük seviyesinde. Dışarıdan gelen biri (veya TL’si olan bir gazeteci) için bu çöküş, her şeyin bedava gibi görünmesine neden oluyor. Ancak yerel halk için 16 TL’lik domates, reel alım gücü baz alındığında hiç de ucuz değil.
• İhracatın Durması: Savaş ve ambargolar nedeniyle İran’ın tarım ürünleri (domates, meyve vb.) dışarı satılamıyor. Ürün iç piyasada hapsolduğu için arz fazlası oluşuyor ve fiyatlar mecburen düşüyor.

Türkiye ile Kıyaslama: İstikrar vs. Savaş Ekonomisi

Madalyonun Diğer Yüzü: Savaşın Acı Bilançosu

Fulya Öztürk’ün “ucuz” olarak nitelendirdiği bu coğrafyada, aslında her bir kuruşun bedeli ağır ödeniyor:

• Petrol Yağmuru: Vurulan petrol tesislerinden gökyüzüne yayılan dumanlar, Tahran’a “siyah zehirli yağmur” olarak yağıyor. İnsanlar maskelerle dolaşmak zorunda.
• Enflasyon ve Kıtlık: Temel gıdada fiyatlar baskılansa da, ilaç ve teknolojik ürünlere erişim neredeyse imkansız. Enflasyonun %60’lara dayandığı bir ortamda “ucuz domates” sadece bir teselli.
• Huzursuzluk: Sokaklarda yas, öfke ve her an tepenize inecek bir füze korkusu hakim. Fulya Öztürk’ün aktardığına göre, 15 milyonluk Tahran’da insanlar sığınaklara yakın bölgelere taşınmış durumda.

İran’daki bu ucuzluk, ekonomik bir başarı değil; bir kuşatılmışlık sonucudur. Ülke, dış dünyadan koptuğu ve kendi içine kapandığı için ürünler TL bazında ucuz görünmektedir. Ancak bu “ucuz” yaşamın bedeli, her gün düşen bombalar ve belirsiz bir gelecektir.