22 Haziran 2025 tarihinde, ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan ordusunun İran’ın Fordo, Natanz ve İsfahan’daki üç nükleer tesisine hava saldırısı düzenlediğini duyurdu. Bu saldırı, İsrail’in İran’a yönelik yürüttüğü hava harekatına doğrudan destek olarak gerçekleşti ve Ortadoğu’daki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı.
Saldırının Detayları
- Hedefler: ABD, İran’ın en kritik nükleer tesislerinden Fordo, Natanz ve İsfahan’ı hedef aldı. Fordo, yüksek düzeyde korunan bir yeraltı uranyum zenginleştirme merkezi olarak biliniyor. Natanz, İran’ın en büyük uranyum zenginleştirme tesisi, İsfahan ise uranyum hekzaflorür gazı üretiminde kritik bir rol oynuyor.
- Kullanılan Silahlar: Saldırıda, “sığınak katili” olarak bilinen B-2 hayalet bombardıman uçakları ve 6 adet GBU-57 A/B “Büyük Ordonat Delici” (MOP) sığınak delici bombalar kullanıldı. Ayrıca, bölgedeki Amerikan denizaltılarından 30 Tomahawk füzesi fırlatıldığı belirtildi.
- Trump’ın Açıklamaları: Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Fordo artık yok. Tüm uçaklarımız İran hava sahasının dışına çıktı. Bu, ABD, İsrail ve dünya için tarihi bir an. Şimdi barış zamanı” ifadelerine yer verdi. Ayrıca, İran’ın misilleme yapması durumunda daha büyük bir güçle karşılık verileceği uyarısında bulundu.
- İran’ın Tepkisi: İran devlet televizyonu, tesislerin bir süre önce boşaltıldığını ve büyük bir darbe alınmadığını savundu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, ABD’nin saldırılarını kınayarak, İran’ın “tüm seçenekleri” değerlendirdiğini ve “ebedi sonuçlar” doğurabilecek bir misilleme uyarısında bulundu.
- Radyasyon Durumu: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), saldırılar sonrası bölgede radyasyon seviyesinde artış tespit edilmediğini açıkladı. İran Nükleer Düzenleme Kurumu da çevrede yaşayanlar için tehlike olmadığını bildirdi.
Uluslararası Tepkiler
- İsrail: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD’nin saldırısını “tarihi bir dönüm noktası” olarak nitelendirerek Trump’a teşekkür etti. İsrail ordusu, İran’ın misilleme olarak fırlattığı füzelere karşı savunma sistemlerini aktif hale getirdi.
- Avrupa Birliği: AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İran’ın nükleer silah geliştirmesine izin verilmemesi gerektiğini vurguladı ve tarafları müzakere masasına çağırdı.
- Suudi Arabistan, Katar ve BAE: Bu ülkeler, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını uluslararası hukuka aykırı bularak kınadı. Suudi Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, İran ile müzakerelere dönülmesi çağrısı yaptı.
- Türkiye: Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran’a yönelik saldırıları lanetleyerek, hayatını kaybedenlere taziye dileklerini iletti.
İran’ın Misillemesi
İran, ABD ve İsrail’in saldırıları sonrası Tel Aviv ve Hayfa’da 14 stratejik askeri noktayı vurduğunu iddia etti. İran’ın balistik füzeleri, Tel Aviv yakınlarındaki Rehovot’ta bulunan Weizmann Bilim Enstitüsü’ne isabet ederek hasara yol açtı. İran, Şii inancının merkezlerinden Kum’daki Cemkeran Camii’ne kırmızı intikam bayrağı çekerek misilleme sinyali verdi.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
- Petrol Fiyatları: Saldırıların ardından Brent ham petrol fiyatları %8-10 oranında artarak varil başına 75,10 dolara yükseldi. Uzmanlar, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması durumunda fiyatların 120 dolara çıkabileceğini ve küresel ekonomik kayıpların artabileceğini belirtiyor.
- Bölgesel Gerilim: Husilerin de çatışmalara dahil olmasıyla, gerilim Tahran-Tel Aviv ekseninden çıkarak çok cepheli bir bölgesel savaşa dönüşme riski taşıyor.
- Diplomatik Girişimler: İran, Katar ve Umman aracılığıyla ateşkes görüşmelerine açık olmadığını bildirdi. ABD ise Tahran’a, saldırıların rejim değişikliği amacı taşımadığını iletti.
ABD’nin İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırısı, İsrail’in 13 Haziran’dan bu yana sürdürdüğü “Yükselen Aslan Harekatı”nı destekleyen kritik bir adım olarak görülüyor. Ancak, İran’ın misilleme kapasitesi ve bölgedeki müttefikleri, çatışmanın daha da tırmanabileceği endişesini artırıyor. Uzmanlar, İran’ın nükleer programının büyük ölçüde zarar gördüğünü, ancak Tahran’ın konvansiyonel ve asimetrik savaş kapasitesinin hâlâ ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor.
Yorum Yap