İsrail ile İran arasında 13 Haziran’da başlayan ve 12 gün süren yoğun çatışmalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın baskısıyla ateşkes ilan edilerek sona erdi. Bu kısa ancak şiddetli çatışmanın bilançosu her iki ülke için de ağır oldu. İşte gün gün yaşananlar ve savaşın çarpıcı sonuçları:
Can Kayıpları ve Yaralı Sayıları
- İran tarafındaki kayıplar: İsrail saldırılarında 606 kişi hayatını kaybetti, 5.332 kişi yaralandı. Ölenlerin arasında 6 nükleer bilim insanı, 12 üst düzey Devrim Muhafızları komutanı ve çok sayıda sivil bulunuyor .
- İsrail tarafındaki kayıplar: İran’ın misilleme saldırılarında 28 İsrailli öldü, 1.272 kişi yaralandı. İran’ın attığı 530’dan fazla füzenin büyük kısmı İsrail’in hava savunma sistemleri tarafından imha edildi .
Askeri ve Stratejik Hedeflerdeki Yıkım
- İran’ın nükleer tesisleri: İsrail, özellikle İsfahan ve Natanz’daki nükleer tesislere yoğun saldırılar düzenledi. ABD’nin de katılımıyla Fordo, Natanz ve İsfahan nükleer tesislerine yönelik operasyonlar gerçekleştirildi .
- Hava savunma sistemleri: İsrail, Mossad’ın önceden İran’a sızdırdığı ekipmanlarla İran’ın hava savunma sistemlerini içeriden vurdu. İran’ın Rusya’dan aldığı S-300 sistemleri büyük hasar gördü .
- Petrol ve enerji altyapısı: İsrail, İran’ın Güney Pars doğalgaz sahasını ve çeşitli petrol rafinerilerini hedef aldı .
Gün Gün Öne Çıkan Gelişmeler
- 13 Haziran: İsrail, İran’ın nükleer tesislerine ilk saldırıları başlattı. İran’dan ilk misilleme füze saldırısı geldi .
- 14 Haziran: İran’ın Tahran ve Tebriz gibi büyük şehirlerine saldırılar düzenlendi. İran’ın misillemelerinde İsrail’de ölenlerin sayısı 7’ye yükseldi .
- 15 Haziran: İran Sağlık Bakanlığı, ölenlerin %90’ının sivil olduğunu açıkladı. İran lideri Hamaney, “çaresiz kalacaksınız” mesajı verdi .
- 16 Haziran: İsrail, İran devlet televizyonunun merkezini vurdu. Tahliye emirleri yayınlandı .
- 17-20 Haziran: İsrail, İran’ın üst düzey komutanlarına suikastlar düzenledi. ABD’nin İran’daki nükleer tesislere saldırıları başladı .
- 22 Haziran: ABD’nin İran’daki nükleer tesislere saldırıları tansiyonu daha da yükseltti. İran, Fordo tesisinin önceden boşaltıldığını açıkladı .
Diplomatik Gelişmeler ve Ateşkes
- ABD’nin rolü: Donald Trump, iki tarafı da ateşkese zorlayan açıklamalar yaptı. ABD, İran’daki nükleer tesislere doğrudan müdahale etti .
- Uluslararası tepkiler: İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İstanbul’da İslam İşbirliği Teşkilatı toplantısında ABD’yi “kırmızı çizgiyi aşmakla” suçladı .
- Ateşkes: 24 Haziran’da ilan edilen ateşkesle çatışmalar sona erdi. Ancak uzmanlar, ateşkesin kırılgan olduğu ve tarafların zafer iddialarının gerçeği yansıtmadığı görüşünde .
Savaşın Ekonomik ve Siyasi Sonuçları
- İran rejimi: Eski büyükelçi Namık Tan’ın değerlendirmesine göre, “temelleri çıtırdasa da mollalar rejimi ayakta kaldı”. İran’ın nükleer programına ilişkin yaptırımların hafifletilmesi için daha ağır denetim koşullarını kabul etmesi bekleniyor .
- İsrail’in kazancı: İsrail, İran’ın nükleer altyapısına ciddi darbe vurdu ancak rejim değişikliği hedefine ulaşamadı .
- Bölgesel denklem: Uzmanlar, “Yeni Orta Doğu’da düzen bozuculuğa kalkışmanın fiilen yasaklandığını” belirtiyor .
Bu 12 günlük savaş, İran ve İsrail arasındaki gerilimin ne kadar hızlı tırmanabileceğini ve bölgesel dengeleri nasıl değiştirebileceğini gösterdi. Ateşkesin kalıcı olup olmayacağı ve tarafların birbirine yönelik politikalarında ne gibi değişiklikler yapacağı önümüzdeki dönemin en önemli gündem maddeleri olacak.
Yorum Yap